Đau lưng một bên hay hai bệnh cột sống là một chứng bệnh do nhiều nguyên nhân gây ra. Có thể chia làm 2 loại: đau lưng cấp và đau lưng mạn.

Đau lưng cấp thường do bị lạnh gây co cứng các cơ ở sống lưng; dây chằng cột sống bị viêm, bị phù nề chèn ép vào thần kinh khi vác nặng, sai tư thế; sang chấn vùng sống lưng. Đau lưng mạn thường do viêm xương cột sống, thoái hoá cột sống, lao, ung thư, đau các nội tạng ở ngực, bụng lan toả ra sau lưng, đau lưng cơ năng do thống kinh, suy nhược thần kinh...

Cần chẩn đoán nguyên nhân gây ra chứng đau lưng, cần chữa các bệnh đã nêu ở các chương khác, kết hợp với chữa chứng đau lưng cục bộ bằng thuốc, châm cứu xoa bóp.

Tài liệu này giới thiệu chứng đau lưng cấp và chứng đau lựng mạn do một sô' nguyên nhân gây ra.

Bệnh đau lưng ngày càng phổ biến ở nước ta

1. ĐAU LƯNG CẤP DO CO CỨNG CÁC CƠ:

+ YHCT cho rằng do phong hàn thấp gây ra:

+ Triệu chứng: đau lưng xảy ra đột ngột, sau khi bị lạnh, mưa, ẩm thấp, đau nhiều, không cúi được, ho và trở mình cũng đau, thường đau một bên, ấn các cơ sống lưng bên đau co cứng, mạch trầm huyền.

+ Phương pháp chữa: khu phong, tán hàn, trừ thấp, ôn kinh hoạt lạc (hành khí, hoạt huyết)

+ Bài thuốc:

Bài 1: Can khương thương thang gia giảm:

Bài 2: Can khương thương truật thang gia giảm:

Nếu đau nhiều có thể thêm Phụ tử chế 8g, Tế tân 4g.

+ Châm cứu:

Châm kim tại vùng đau (a thị huyệt), cần châm tả (vê kim luôn) nếu từ D12 trở lên thì thêm 2 huyệt Kiên tỉnh, nếu từ thắt lưng trở xuống châm huyệt Uỷ trung, Dương lăng tuyền cùng bên đau

+ Xoa bóp:

Dùng các thủ thuật ấn, day, lăn... trên vùng cơ bị co cứng, nếu từ thắt lưng trở xuống ấn day huyệt Côn lôn cùng bên

+ Nhĩ châm:

Vùng lưng, thắt lưng (tuỳ nơi đau).

Sau khi châm, xoa bóp, nhĩ châm nên bảo người bệnh vận động ngay thường kết quả nhanh chóng.

2. ĐAU LƯNG CẤP KHI THAY ĐỔI TƯ THẾ HAY VÁC NẶNG LỆCH TƯ THẾ

Không nên mang vác nặng sẽ dẫn đến bệnh đau lưng

+ YHCT cho là khí trệ huyết ứ.

+ Triệu chứng: sau khi vác nặng lệch người, hoặc sau một động tác thay đổi tư thế đột nhiên bị đau một bên sống lưng, đau dữ dội ở một chỗ, vận động hạn che, nhiều khi khống cúi, không đi lại được, cơ co cứng.

+ Phương pháp chữa: hành khí hoạt huyết, thư cân hoạt lạc.

+ Bài thuốc:

Bài 1: Dùng muối rang chườm nóng tại chỗ.

Bài 2: Lá Ngải cứu sao rượu, đắp ấm tại chỗ.

Bài 3: Xoa bóp Ô đầu sống, Quế, Đại hồi (chú ý nhãn chai thuốc, bảo quản tránh uống nhầm gây ngộ độc).

Châm cứu, xoa bóp, tiêm thuốc vào nơi đau giống như đau lưng cấp do bị lạnh.

3. ĐAU LƯNG DO VIÊM CỘT SỐNG

Có sưng, nóng đỏ, vùng cột sống lưng đau; YHCT cho là do thấp nhiệt. Cách chữa và dùng thuốc giống như bệnh viêm khớp dạng thấp tiến triển.

Tại chỗ: châm cứu, xoa bóp như đã giới thiệu.

Không nên vận động nhanh, mạnh như trường hợp đau lưng do lạnh, nên vận động từ từ, nhẹ nhàng theo sự tiến triển tốt dần của khớp cột sống bị viêm.

 4. ĐAU LƯNG DO BỊ SUY NHƯỢC THẦN KINH, ĐAU LƯNG Ở NGƯỜI GIÀ DO CỘT SỐNG BỊ THOÁI HOÁ

YHCT cho là thận hư.

Nếu do suy nhược thần kinh, cơ bản là chữa toàn thân như đã nêu ra ở bài suy nhược thần kinh, thêm các thuốc vừa bổ thận vừa chữa đau lưng như Ngưu tất, Tục đoạn, cẩu tích, Ba kích, Đỗ trọng v.v...

Nếu do thoái hoá cột sống người già, cũng dùng các thuốc chữa đau lưng bổ thận, trừ phong thấp như các thuốc đã nêu ở bài thoái hoá cột sống.

Tại chỗ dùng châm kim hay cứu, tuỳ theo hư hàn hay âm hư (âm hư; châm bổ, hư hàn: cứu) vào các huyệt ở vùng thắt lưng, như Thận du, Đại trường du, Mệnh môn, Chí thất, Bát liêu v.v...

Xoa bóp vừng thắt lưng.

Nếu do thoái hoá cột sống: động viện người bệnh vận động nhẹ nhàng thường xuyên để hồi phục lại động tác tránh, xơ hoá dính khớp thêm.