Nguyên nhân do thấp nhiệt kết ở hạ tiêu, làm cặn nước tiểu đọng lại, nhỏ gọi là sa, to gọi là thạch. Sa và thạch làm trở ngại đến việc bài tiết nước tiểu gây ra tiểu tiện khó, ứ lại gây đau. Thấp nhiệt còn gây sốt, huyết ứ trệ gây chảy máu.

Cách chữa bệnh tùy theo thể bệnh trên lâm sàng và theo nguyên tắc cấp tính trị liệu, mạn tính hòa hoãn trị bản. Thời gian chữa bệnh kéo dài có thể làm cho sỏi nhỏ lại tự tiêu hoặc tiểu tiện bài tiết ra ngoài. Có thể làm thay đổi cơ địa làm sỏi không tái phát ( sau khi bài tiết ra hoặc sau khi phẫu thuật lấy sỏi). Phân loại và phương pháp chữa bệnh như sau:

I. Thể thấp nhiệt:

Tương ứng với sỏi đường tiết niệu kèm theo bội nhiễm đường tiết niệu.

Triệu chứng: bụng, lưng đau kịch liệt lan lên vùng hạ vị hay lan xuống bộ phận sinh dục, đái nhiều lần, mót đái, đái đau, nước tiểu xuống không hết, thường kèm theo đái ra máu, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng dầy, dính, mạch huyền sác hay hoạt sác.

Phương pháp chữa: Thanh nhiệt lợi thấp, bài thạch.

Bài thuốc: Đạo xích tán gia giảm:

 Nếu đái ra máu thêm Cỏ nhọ nồi 16g, Tiểu kế 12g.

Nếu đau nhiều thêm Ô dược 8g, Diên hồ sách 8g, Uất kim 8g.

Châm cứu:

Châm kích thích mạnh, ngày một lần, chọn huyệt tùy vị trí của sỏi trên đường tiết niệu.

Sỏi thận là đoạn trên của niệu quản: Thận du, Kinh môn, Túc tam lý.

Sỏi niệu quản (đoạn dưới), sỏi bàng quang: Quan nguyên, Khí hải, Trung cực, Bàng quang du, Túc tam lý.

Nhĩ châm: châm các vị trí: Giao cảm, thận, Bàng quang.

II. Thể ứ trệ:

Tương ứng với các trường hợp sỏi gây xung huyết, chảy máu nhiều.

Triệu chứng: đau lưng liên miên, đau tức, vùng hạ vị đầy trướng đau, tiểu tiện khó không dứt, tiểu tiện ra máu hoặc ra máu cục, chất lưỡi đỏ có điểm ứ huyết, rêu lưỡi mỏng, mạch huyền sác.

Phương pháp chữa: lý khí hành trệ, hoạt huyết thông tiểu.

Bài thuốc: Tứ vật đào hồng gia giảm:

Châm cứu: Châm như thể thấp nhiệt.